İçeriğe geç

Sözlük

Tohum ve mısır sözlüğü

Çeşit föylerinde ve tohum seçerken karşılaşılan terimlerin ne anlama geldiği ve neden önemli olduğu.

A

  • Ana ürün ve ikinci ürün ekimi

    Ana ürün ekimi, tarlanın o sezondaki asıl ürünü olarak ilkbaharda yapılan ekimdir; ikinci ürün ekimi ise aynı yıl başka bir ürünün, çoğunlukla hububatın, hasadından sonra yapılır.

  • At dişi dane

    At dişi dane, tepesinde belirgin bir çöküntü bulunan ve kuruduğunda at dişine benzeyen mısır dane tipidir.

B

  • Bin dane ağırlığı

    Bin dane ağırlığı, 1.000 adet danenin gram cinsinden ağırlığıdır ve danenin iriliğini ve doluluğunu gösterir.

  • Bitki sıklığı

    Bitki sıklığı (bitki yoğunluğu), birim alanda yetişen bitki sayısıdır ve genellikle bitki/dekar ya da bitki/hektar olarak ifade edilir.

C

  • Camsı dane

    Camsı dane (sert dane), dış kısmı sert ve parlak camsı nişastadan oluşan, yuvarlak tepeli mısır dane tipidir.

  • CRM (karşılaştırmalı göreli olgunluk)

    CRM (Comparative Relative Maturity), bir mısır hibritinin olgunluğunu bilinen standart hibritlerle karşılaştırarak gün birimiyle ifade eden göreli bir değerdir.

Ç

  • Çimlenme ve çıkış gücü

    Çimlenme, tohumun su alıp kökçük ve sürgün çıkarmasıdır; çıkış gücü ise çimlenen tohumun toprak yüzeyine hızlı ve güçlü biçimde ulaşabilme yeteneğidir.

D

  • Danelik mısır

    Danelik mısır, olgunlaşan danesi için yetiştirilen ve daneleri yeterince kuruduktan sonra biçerdöverle harmanlanan mısırdır.

E

  • Ekim sıklığı

    Ekim sıklığı, tohumların sıra üzerinde birbirinden ve sıraların birbirinden ne kadar aralıkla ekileceğini gösterir; mısırda sıra üzeri ve sıra arası mesafe olarak santimetreyle verilir.

F

  • FAO olgunluk grubu

    FAO olgunluk grubu, mısır çeşitlerini olgunlaşmak için ihtiyaç duydukları süreye göre sınıflandıran sayısal bir ölçektir; numara büyüdükçe çeşit daha geç olgunlaşır.

  • Fizyolojik olum (siyah tabaka)

    Fizyolojik olum, mısır danesinin en yüksek kuru madde birikimine ulaştığı ve dane tabanında siyah tabakanın oluştuğu gelişme dönemidir.

H

  • Hektolitre ağırlığı

    Hektolitre ağırlığı, 100 litrelik hacmi dolduran danenin kilogram cinsinden ağırlığıdır (kg/hl) ve danenin yoğunluğunu gösterir.

  • Hibrit tohum

    Hibrit tohum, genetik olarak farklı iki ebeveyn hattın kontrollü melezlenmesiyle elde edilen birinci kuşak (F1) tohumdur.

K

  • Koçan sıra sayısı ve sıradaki dane sayısı

    Koçan sıra sayısı, koçanın çevresi boyunca dizilen dane sıralarının sayısıdır; sıradaki dane sayısı ise bir sırada dipten uca kadar bulunan dane adedidir.

  • Koçan ucu dolgusu

    Koçan ucu dolgusu, danelerin koçanın dibinden en ucuna kadar ne ölçüde bağlanıp dolduğunu tanımlar.

  • Kuraklık toleransı

    Kuraklık toleransı, bitkinin su kısıtı altında büyümesini ve verimini diğer çeşitlere göre daha iyi koruyabilme yeteneğidir.

  • Kuru madde (KM)

    Kuru madde, bir yem ya da bitki örneğinden suyun tamamı uzaklaştırıldıktan sonra kalan kısımdır ve genellikle yüzde olarak ifade edilir.

  • Kuruma hızı (dry-down)

    Kuruma hızı (dry-down), mısır danesinin fizyolojik olumdan sonra tarlada nem kaybetme hızıdır.

N

  • Nişasta oranı

    Nişasta oranı, dane ya da yemin içerdiği nişastanın ağırlıkça yüzdesidir; mısırda enerjinin temel kaynağıdır.

S

  • Silajlık mısır

    Silajlık mısır, bitkinin tamamı (sap, yaprak ve koçan) doğranıp havasız ortamda fermente edilerek hayvan yemi olarak saklanmak üzere yetiştirilen mısırdır.

  • Stay-green (yeşil kalma)

    Stay-green (yeşil kalma), bitkinin dane doldurma ve olgunlaşma döneminde yaprak ve saplarını daha uzun süre yeşil ve fotosentetik olarak etkin tutabilme özelliğidir.

Y

  • Yağlık ayçiçeği

    Yağlık ayçiçeği, tohumundan yağ elde etmek için yetiştirilen ayçiçeği tipidir; çerezlik ayçiçeğinden daha küçük, ince kabuklu ve yağ oranı yüksek tohumlarıyla ayrılır.

  • Yatmaya dayanıklılık

    Yatmaya dayanıklılık, mısır bitkisinin rüzgâr, yağış ya da sap zayıflığı nedeniyle eğilip devrilmeye (yatmaya) karşı dik durabilme yeteneğidir.

  • Yemlik arpa

    Yemlik arpa, danesi hayvan yemi olarak kullanılmak üzere yetiştirilen arpadır; maltlık arpadan kullanım amacı ve kalite ölçütleriyle ayrılır.

  • Yonca

    Yonca (Medicago sativa), birkaç yıl aynı tarlada kalıp yılda birden fazla biçim verebilen, proteince zengin, çok yıllık baklagil yem bitkisidir.